در اجرای سیستم های ساخت و ساز خشک شناخت دلایل هرز شدن پیچ کناف یکی از مهم ترین نکات برای حفظ ایستایی سقف و دیوار است. زمانی که پیچ بند را روشن می کنید و پیچ بدون درگیر شدن با سازه گالوانیزه مدام در جای خود می چرخد اتصال فلزی عملاً از بین رفته است. این چرخش آزادانه دهانه ورق فلزی را گشاد می کند و پانل گچی را در وضعیتی ناپایدار و معلق نگه می دارد. در چنین شرایطی بار وزنی پنل به سایر اتصالات منتقل می شود و در طولانی مدت ساختار کناف را دچار افتادگی یا ترک خوردگی می کند. برای رفع این چالش باید عوامل مؤثر بر هرز چرخیدن پیچ ها را از نظر کیفیت متریال، شیوه نصب و نوع ابزار بررسی کنیم.
کیفیت نامناسب محصول و تأثیر آن در هرز شدن پیچ کناف
کیفیت قطعه اتصال اولین فاکتور در دوام یک سازه خشک است. بسیاری از نصابان تصور می کنند هر پیچ سیاه رنگی برای کناف مناسب است.
جنس ضعیف آلیاژ و شکستن رزوه ها در برخورد با سازه
پیچ های استاندارد کناف از فولاد سخت کاری شده با کربن بالا ساخته می شوند تا هنگام برخورد با ورق گالوانیزه تغییر شکل ندهند. در پیچ های بی کیفیت دندانه های رزوه مقاومت مکانیکی پایینی دارند. به همین دلیل در اولین تماس با سطح فلزی سازه دندانه ها له شده یا می شکنند. زمانی که رزوه تخریب شود فلز پروفیل بریده نمی شود و همین اتفاق عامل اصلی هرز شدن پیچ در سازه کناف خواهد بود. برای پروژه های ساختمانی بررسی سختی سطحی و استاندارد بودن شیارها از اصول پایه ای کار است. به عنوان مثال مجریان باسابقه هنگام خرید پیچ کناف به گام منظم رزوه ها و مقاومت پیچ در برابر خمش ناگهانی دقت می کنند تا از رد کردن پیچ در دورهای بالای دریل جلوگیری شود.
کند بودن نوک ابزار و دیر سوراخ کردن پروفیل گالوانیزه
یک پیچ نوک تیز استاندارد باید به محض لمس ورق گالوانیزه در کسری از ثانیه سطح آن را سوراخ کند. اگر نوک پیچ کند باشد به جای نفوذ سریع روی ورق لیز می خورد یا با ایجاد اصطکاک طولانی مدت، فلز پروفیل را داغ و نرم می کند. این حرارت موضعی کشسانی ورق گالوانیزه را تغییر می دهد و سبب می شود سوراخ ایجادشده بزرگ تر از قطر بدنه پیچ دربیاید. در نتیجه رزوه ها نمی توانند با دیواره سوراخ درگیر شوند و مشکل هرز شدن پیچ سازه دقیقاً در همین مرحله شکل می گیرد.
کم عمق بودن رزوه ها و عدم درگیری کافی با ورق فلزی
عمق شیار رزوه ها عامل اصلی قفل شدن پیچ درون ضخامت ورق های 55/0 یا 6/0 میلی متری است. اگر عمق دندانه ها کمتر از حد استاندارد باشد سطح تماس کافی میان آهن پروفیل و پیچ به وجود نمی آید. در چنین حالتی با کمترین گشتاور دریل یا با کوچک ترین تکان پانل لبه های ضعیف رزوه از ورق جدا می شوند. رزوه های کم عمق توانایی تحمل نیروی کششی را ندارند. همین موضوع در مرحله سفت کردن نهایی به اصلی ترین علت هرز شدن پیچ کناف تبدیل می شود.
انتخاب سایز و مدل اشتباه برای جلوگیری از هرز شدن پیچ کناف
سازگاری نوع پیچ با ضخامت فلز زیرسازی یک قاعده مهندسی در کناف است. طراحی این ابزارها برای مقاطع مشخصی انجام شده است و استفاده نابجا از آن ها به هرز شدن محصول منجر می شود.
- بستن پیچ نوک تیز روی پروفیل های ضخیم و گوشتی: پیچ های نوک تیز برای سازه های سبک با ضخامت حداکثر 7/0 میلی متر طراحی شده اند. اگر این پیچ ها را روی پروفیل های رنویه، رانرهای تقویتی یا قوطی های آهنی با ضخامت بالاتر از 8/0 میلی متر ببندید نوک پیچ توان برش فلز ضخیم را ندارد.
- استفاده اشتباه از پیچ سرمته دار: پیچ های سرمته دار نوکی شبیه به مته دارند که ورق فلزی را می تراشد. اگر این پیچ را روی پروفیل های رایج کناف با ضخامت 6/0 میلی متر یا کمتر به کار ببرید، مته پهن آن سوراخی بزرگ تر از قطر رزوه ها در ورق نازک ایجاد می کند. در واقع مته کل گوشت ورق را از بین می برد و هیچ تکیه گاهی برای درگیری رزوه ها باقی نمی گذارد.
- کوتاه بودن طول پیچ: طبق ضوابط فنی نوک پیچ باید حداقل 10 میلی متر از پشت ورق فلزی عبور کند تا آخرین گام های رزوه با سازه قفل شوند. در دیوارهای دو لایه گچی یا محل اتصال دو سازه به یکدیگر استفاده از پیچ کوتاه مانع از رسیدن بدنه اصلی رزوه به لایه دوم می شود. در این حالت پیچ فقط درون گچ می چرخد و به سازه اصلی گیر نمی کند؛ این عدم درگیری مناسب با سازه فلزی باعث هرز شدن پیچ در سازه کناف در این بخش های حساس می شود.
تنظیمات غلط دستگاه و ابزارهای نامناسب
ابزار نصاب مستقیماً کیفیت نفوذ پیچ را تعیین می کند. اتصال کناف به ظرافت در انتقال نیرو نیاز دارد و دریل های نامناسب ساختار فلز را تخریب می کنند.
بالا بودن سرعت چرخش دریل و رد کردن رزوه در ورق فلزی
سرعت ایده آل برای بستن اتصالات کناف در حدود 2500 تا 4000 دور در دقیقه است اما این سرعت باید به محض نشستن گل پیچ متوقف شود. اگر با دریل های معمولی بدون کنترل سرعت یا دور موتور بسیار بالا پیچ کاری کنید اینرسی دستگاه به رزوه ها اجازه توقف نمی دهد. با رسیدن گل پیچ به سطح کاغذ دریل هم چنان می چرخد و رزوه های پیچ مانند یک مته لبه های نازک سوراخ ورق گالوانیزه را می برند و صاف می کنند که در نهایت به هرز شدن پیچ کناف منجرب می شود.
نقش سری های استپردار در جلوگیری از مشکل هرز شدن پیچ سازه
سری های مخصوص کناف مجهز به یک کلاچ مکانیکی و کلاهک تنظیم عمق هستند. زمانی که گل پیچ به عمق 1 میلی متری پانل نفوذ کرد کلاهک به سطح کاغذ برخورد کرده و چرخش نوک پیچ گوشتی را به صورت مکانیکی قطع می کند. نبستن این سری روی دستگاه به این معنی است که نصاب باید با چشم عمق را حدس بزند. تأخیر چند میلی ثانیه ای در رها کردن کلید دریل باعث هرز شدن پیچ در سازه کناف می شود.
ساییدگی نوک پیچ گوشتی
نوک بیت های چهارسو پس از مدتی استفاده دچار فرسایش و تغییر زاویه لبه ها می شوند. سری ساییده شده در گل پیچ لق می زند و زیر فشار گشتاور دریل به اصطلاح رد می کند. این لغزش ناگهانی نیروی عمودی لازم برای نفوذ پیچ را از بین می برد سرعت پیشروی رزوه ها را نامنظم می کند و موجب گشاد شدن مقطع گالوانیزه زیر پانل می شود.
اشتباهات نصاب در کار روی سازه
مهارت نصاب در کنترل زاویه و میزان فشار پیچ تعیین کننده کیفیت نهایی اتصال است. مشکل هرز شدن پیچ سازه زمانی رخ می دهد که نصاب نتواند این دو عامل حیاتی را به درستی مدیریت کند.
نقش زاویه دار بستن و انحراف دریل در هرز شدن پیچ کناف
پیچ باید دقیقاً با زاویه 90 درجه نسبت به سطح پانل و پروفیل بسته شود. وقتی دریل با زاویه وارد کار می شود تنها یک لبه از رزوه ها با سطح گالوانیزه درگیر می گردد و این امر باعث ایجاد یک سوراخ بیضی شکل روی ورق می شود. در چنین شرایطی رزوه ها نمی توانند از هر دو طرف سوراخ مهار شوند. بنابراین به محض اینکه گل پیچ به سطح کار می رسد رزوه ها مقاومت خود را از دست داده و داخل سوراخ گشادشده می لغزند.
فشار دادن بیش از حد دست به پشت دریل
برش ورق گالوانیزه در واقع وظیفه رزوه های پیچ است نه صرفاً فشار فیزیکی دست نصاب. وارد کردن وزن بدن یا فشار بیش از حد روی دریل باعث خم شدن ورق انعطاف پذیر گالوانیزه به سمت عقب می شود. این خمیدگی ناخواسته باعث می شود نوک پیچ فلز را به جای برش دادن منظم پاره کند. این پارگی و له شدگی ورق قطر دهانه سوراخ را نامنظم کرده و منجر به هرز شدن پیچ در سازه کناف می شود. پیش از آنکه پیچ حتی به نقطه گشتاور نهایی برسد.
ادامه دادن به چرخش دریل بعد از نشستن کامل اتصال
یکی از عادات اشتباه رایج در اجرا نگه داشتن ماشه دریل به مدت چند ثانیه پس از هم سطح شدن گل پیچ با پانل است. در این لحظه گل پیچ روی هسته گچی متوقف می شود اما محور دستگاه هم چنان گشتاور چرخشی را به بدنه پیچ منتقل می کند. مقاومت کششی ورق گالوانیزه 6/0 میلی متری در برابر این چرخش درجا بسیار پایین است و این عمل بلافاصله رزوه های فلزی ایجادشده را می تراشد. این تراشیدگی رزوه ها اصلی ترین علت هرز شدن پیچ کناف در این مرحله است که اتصال را ناپایدار می کند.
خطرات و خسارت ها
پیچ هرز شده یک اتصال بی اثر است. وقتی تعداد این پیچ ها در مترمربع بالا برود رفتار سازه ای سقف یا دیوار تغییر می کند و صدمات فنی متعددی به بار می آورد.
شکم دادن و افتادگی تایل ها و پانل های سقف کاذب
هر پیچ وظیفه دارد بخشی از وزن مرده پانل های گچی (حدود 8 تا 10 کیلوگرم در هر مترمربع) را تحمل کند. با هرز شدن پیچ کناف و عدم اتصال محکم آن به سازه پانل به مرور فاصله می گیرد. در گذر زمان و تحت تأثیر وزن سقف بخش های رهاشده دچار افتادگی یا اصطلاحاً شکم دادگی می شوند که تعمیر آن مستلزم باز کردن کل سازه خواهد بود.
ترک خوردن خطوط بتونه و رنگ در محل درزها
استحکام محل درز پانل ها که با بتونه و نوار درزگیر پر می شوند، مستقیماً به ثبات زیرسازی وابسته است. مشکل هرز شدن پیچ سازه در لبه های پانل باعث می شود با کوچک ترین انبساط، انقباض یا ارتعاش ساختمانی لبه گچبرگ حرکت های میکروسکوپی داشته باشد. این لغزش مداوم ساختار خشک شده بتونه را می شکند و در نهایت خطوط طولی ترک روی رنگ نمایان می شود.
لقی و لرزش دیوار در اثر باز و بسته شدن درب ها
دیوارهای درای وال باید در برابر بارهای دینامیکی مقاوم باشند. باز و بسته شدن سریع درب ها نوعی موج فشاری در فضای داخلی ایجاد می کند. اگر استادها و رانرها با پیچ های هرز شده به پانل مهار شده باشند این شوک های دینامیکی جذب سازه نمی شوند. دیوار در محل چهارچوب دچار لرزش شدید و تکان های محسوس می شود و در درازمدت اتصال کل بدنه به کف و سقف سست می گردد.
روش صحیح تعویض و درست کردن اتصالات از بین رفته
پپیچ هرز شده را نباید به حال خود رها کرد یا با کوبیدن ضربه ای در زیر بتون پنهان ساخت. فرآیند رفع هرز شدن پیچ کناف مستلزم اجرای مراحل زیر است.
- نحوه رفع مشکل هرز شدن پیچ سازه بدون خراب شدن گچبرگ: چون پیچ در فلز درگیر نیست چرخاندن معکوس دریل به تنهایی آن را بیرون نمی کشد. برای خروج پیچ یک تیغه کاردک یا لبه نازک پیچ گوشتی دوسو را زیر گل پیچ بگذارید. هم زمان با چرخاندن پیچ بند در حالت چپ گرد اهرم زیر گل پیچ را آرام به سمت بیرون فشار دهید تا رزوه ها بالا بیایند و پیچ بدون آسیب زدن به هسته گچی خارج شود.
- فاصله استاندارد برای بستن پیچ جایگزین در کنار نقطه هرز: سوراخ قبلی روی گالوانیزه تخریب شده و قابل استفاده نیست. پیچ جدید باید در فاصله حداقل 5 سانتی متری از نقطه هرزشده قبلی بسته شود. این فاصله ۵ سانتی متری تضمین می کند که رزوه های پیچ جدید در بخش سالم و دست نخورده ورق گالوانیزه بنشینند و به بافت هسته گچی پانل در محل سوراخ قدیمی فشار وارد نشود. سوراخ باقی مانده از پیچ قبلی نیز باید در مرحله بعد با بتونه درزگیر پر شود.